40-dars: Capstone — virtual musobaqa

5-darajaOlimpiada — musobaqa mahorati33–40 darslar

HayotdaSport

Sportchi musobaqadan keyin yozuvni ko’radi: qaysi qadamda sekinlashdi, qayerda xato qildi. G’olib chiqqan poyga eng kam narsa o’rgatadi — yutqazgani esa eng ko’p. Algoritmda ham xuddi shunday, va buning nomi bor: upsolving.

Bu darsdan keyin siz

• uch soatlik musobaqada barcha o’rgangan narsalarni birga ishlatasiz
• har masala uchun yozma tahlil qilasiz
• yechilmagan masalalarni musobaqadan keyin yechasiz

Avval qo’lda

Avval qo‘lda

~5 daqiqa·guruh bilan·Qog'oz, qalam, sekundomer

Musobaqa boshlanishidan oldin qog’ozga uchta narsani yozing: uch soatlik rejangiz (39-dars), chegara jadvali (38-dars) va chegara holatlari ro’yxati (15-dars).

Qog’ozni yoningizda ochiq qoldiring. Musobaqa davomida unga qaraganingizni belgilab boring.

Nimani sezishingiz kerak

Uch soatdan keyin nechta belgi bo’ldi? Nolga yaqin bo’lsa — jadvallar yodda emas, qog’ozda qolgan. Bu ham natija: aynan shu joyni mustahkamlash kerak.

Kompyuter yopiq. Bu mashq tugamaguncha kod ochilmaydi.

Musobaqa qoidalari

Uch soat, besh masala, yakka tartibda. Kompyuterdan foydalanish mumkin, lekin faqat quyidagilar ochiq bo’ladi: Python hujjati, o’zingizning oldingi yechimlaringiz va shu modul.

Internetda masala yechimini qidirish yo’q. Bu taqiq axloqiy emas, amaliy: haqiqiy musobaqada ham u yo’q, va mashqning ma’nosi haqiqiy sharoitni takrorlashda.

◆Asosiy g'oya

Har masalada birinchi yozadigan narsa — to’liq izlash. U tez yoziladi, qisman ball keltiradi va tez yechim yozilganda etalon bo’lib xizmat qiladi. Bu odat butun modul davomida takrorlangan.

Masalalar to’plami

Beshta masala, qiyinligi oshib boradigan tartibda. Ular shu modulning turli darajalarini qamraydi — ya’ni har biri uchun kerakli usul allaqachon o’rgangan.

Virtual musobaqa — 3 soat

5 ta

• Distinct NumbersCSES 1621oson

  Ishorani musobaqadan KEYIN o‘qing. To‘plam yoki saralash.

• Sum of Two ValuesCSES 1640oson

  Ikki ko‘rsatkich yoki lug‘at. Indekslarni saqlash esdan chiqmasin.

• LabyrinthCSES 1193o'rta

  Panjarada eng qisqa yo‘l va yo‘lning o‘zi. BFS va ota massivi.

• Array DivisionCSES 1085o'rta

  Javob bo‘yicha ikkilik qidiruv. Quyi chegara — eng katta element.

• Book ShopCSES 1158qiyin

  Knapsack. Ichki sikl yo‘nalishini ikki marta tekshiring.

Upsolving

upsolvingupsolving

Musobaqadan keyin yechilmagan masalalarni yechish. Olimpiadachining o’sishining asosiy manbai.

Musobaqa tugagach ish tugamaydi — u yerda boshlanadi. Har masala uchun daftaringizga to’rtta qatorni yozing.

Natija. Yechildimi, qanday xato bilan qaytdi, qancha vaqt ketdi.

Sabab. Yechilmagan bo’lsa nega: g’oya topilmadi, chegara o’qilmadi, kod xato bo’ldi, vaqt yetmadi. Bu to’rtta sabab bir-biridan butunlay farq qiladi va har biri boshqacha tuzatiladi.

Usul. Tahlilni o’qigach: to’g’ri usul qaysi edi va u qaysi darsda o’rgangan? Ko’p holatda javob «o’rgangan, lekin tanimadim» bo’ladi — bu 38-darsni qaytarish kerakligini bildiradi.

Keyingi qadam. Bitta aniq ish: qaysi darsni qaytarish, qanday mashq qilish.

▲Bu yerda xato qilishadi

Yechilgan masalalardan deyarli hech narsa o’rganilmaydi. O’sish yechilmaganlarida — shuning uchun upsolving hech qachon o’tkazib yuborilmaydi. U musobaqadan uzoqroq vaqt oladi va ko’proq foyda beradi.

Sinab ko’r

Vizualda besh masalalik musobaqa natijasi tahlil qilinadi. Har masala uchun bitta savol: nima o’rgandim?

Upsolving — musobaqadan keyingi tahlil

Har masala uchun bitta savol: nima o'rgandim va keyingi safar nimani boshqacha qilaman?

Musobaqadan keyin har masala tahlil qilinadi: yechilgani ham, yechilmagani ham.

Algoritmning har qadami quyidagi ro‘yxatda matn sifatida ham berilgan — vizual faqat shu qadamlarni chizadi, yangi ma’lumot qo‘shmaydi.

1. Musobaqa tugadi: besh masaladan ikkitasi yechildi. Endi eng muhim qism boshlanadi — UPSOLVING, ya'ni yechilmaganini keyin yechish.
2. A masalasi (OK). Oson masala, muammosiz. Bu yerdan o'rganadigan narsa yo'q.
3. B masalasi (OK). Uzoq ketdi: chegara holatida ikki marta xato bo'ldi. Xulosa — kod yozishdan oldin n=1 ni tekshirish.
4. C masalasi (TL). Yechim to'g'ri edi, lekin n kvadrat. Chegara 10^5 edi va men uni o'qimagan edim. Bu eng qimmat xato.
5. D masalasi (-). G'oya topilmadi. Tahlilni o'qigach ma'lum bo'ldi: javob bo'yicha ikkilik qidiruv. 13-darsni qaytarish kerak.
6. E masalasi (-). Umuman o'qilmadi — vaqt yetmadi. Buni ham yechish kerak: musobaqa tugadi, o'rganish tugamadi.
7. Ikki yechilgan masaladan deyarli hech narsa o'rganilmadi. O'sish uchta yechilmaganida: C — chegarani o'qimaslik, D — usulni bilmaslik, E — vaqt taqsimoti. Uchtasi ham tuzatiladigan narsa.

masala

A0B1C2D3E4

natija

OKOKTL--

vaqt

Musobaqa tugadi: besh masaladan ikkitasi yechildi. Endi eng muhim qism boshlanadi — UPSOLVING, ya'ni yechilmaganini keyin yechish.

Tahlil qilingan masala0

OrqagaO‘ynatishOldinga1/7Qayta boshlash

Xatoni toping

▲Tuzoq — xatoni toping

40 / 40

VaziyatMusobaqa tugadi: besh masaladan uchtasi yechildi. Endi nima qilinadi?

Taklif qilingan qaror

1. 1Uch masala yechilgani yaxshi natija.
2. 2Yechilgan uchtasining kodini qayta ko‘rib chiqaman va tozalayman.
3. 3Yechilmagan ikkitasining tahlilini o‘qib qo‘yaman.
4. 4Keyingi musobaqaga o‘taman.

Bu javobning 3-qismi noto'g'ri. Tahlilni O'QISH yetarli emas — masalani o'zingiz YOZIB, topshirib, «qabul qilindi» olish kerak. Tahlilni o'qigach hammasi tushunarli ko'rinadi, lekin qo'l bilan yozganda yana o'nlab nozik joy chiqadi. Aynan o'sha nozik joylar keyingi musobaqada ball yo'qotadi.

Javobning qaysi qismi noto'g'ri? Bosib belgilang.

Javobni ko'rsatish

O’zingizni sinang

1Upsolving nima?

Javobni ko'rish

Musobaqadan keyin yechilmagan masalalarni yechish. Bu o’sishning asosiy manbai, chunki yechilganlardan yangi narsa o’rganilmaydi.

2Tahlilni o'qish upsolvingning o'rnini bosadimi?

Javobni ko'rish

Yo’q. Masalani o’zingiz yozib, topshirib, qabul qilinishiga erishish kerak. O’qiganda tushunarli ko’ringan narsa yozganda o’nlab nozik joy chiqaradi.

3Masala yechilmasligining to'rtta sababi qanday?

Javobni ko'rish

G’oya topilmadi, chegara o’qilmadi, kodda xato bo’ldi, vaqt yetmadi. Ular bir-biridan farq qiladi va har biri boshqacha tuzatiladi.

4Har masalada birinchi yozadigan narsa nima?

Javobni ko'rish

To’liq izlash. U qisman ball keltiradi va tez yechim uchun etalon bo’ladi.

5«O'rgangan, lekin tanimadim» degan xulosa nimani bildiradi?

Javobni ko'rish

Usullarni bilasiz, lekin masaladan usulga o’tish ko’nikmasi yetarli emas. Bu 38-darsni qaytarish kerakligini bildiradi.

Modul tugadi — endi nima

Qirq dars ortda qoldi. Endi bitta narsa qoladi va u eng muhimi: masala yechishni davom ettirish.

Haftada kamida bitta virtual musobaqa. Har birida upsolving. CSES to’plamini bosqichma-bosqich yechib borish — u shu modulning tuzilishiga juda yaqin. Va o’qituvchingiz bilan haftalik masala jangi — uning formati o’qituvchi materiallarida bor.

Olimpiada yo’li shu ritmda quriladi: maktab, tuman, viloyat, respublika, IOI. Har bosqichda bir xil ikki narsa kerak — usullarni bilish va vaqtni boshqarish. Ikkalasi ham mashq bilan o’sadi.

Topshiriq

Topshiriq — darajangizni tanlang

Asos5–7-sinfMustahkam8–9-sinfChuqur10–11-sinf

Asos · 5–7-sinf — Vizual va aniq ko'rsatmali

Uch soatlik musobaqada qatnashing va har masalaga sarflagan vaqtingizni yozib boring. Musobaqa tugagach, har masala uchun to’rtta qatorni (natija, sabab, usul, keyingi qadam) to’ldiring.

Mustahkam · 8–9-sinf — Matnli masala, o'zingiz tuzasiz

Yechilmagan masalalarni upsolving qiling: har birini o’zingiz yozib, CSES da «qabul qilindi» olishga erishing. Har biri uchun qaysi darsni qaytarganingizni yozib qo’ying.

Chuqur · 10–11-sinf — Algoritmik, chegara holatlari bilan

Sinfda haftalik musobaqa jadvalini tuzing — kamida sakkiz hafta. Har haftadan keyin upsolving natijalarini umumiy jadvalga yozib boring. Sakkiz haftadan keyin jadvalga qarab, o’z o’sishingizni raqam bilan ko’rsating.

Darsni belgilash uchun JavaScript kerak. Bu progressni saqlash uchun ishlatiladi — darslikning o'zi JavaScript'siz ham to'liq o'qiladi.

Darsni tugatdim